Zestawienia interaktywne

Projekt BIM tworzony w programie ARCHICAD, w kolejnych etapach pracy jest stopniowo nasycany informacjami. Są one wykorzystywane w analizach związanych z podejmowaniem decyzji przez projektantów i innych uczestników procesu realizacji inwestycji np. w trakcie jej realizacji (BIM 4D i 5D).
Informacje gromadzone w modelu mogą pochodzić z wielu różnych źródeł:

  • Decyzji projektowych i wynikających z nich wielkości i parametrów geometrycznych elementów budynku np. długość i wysokość ściany.
  • Parametrów konfiguracyjnych związanych z definicją elementów budynku – np. kierunek otwierania drzwi.
  • Parametrów identyfikacyjnych elementów np. ID drzwi.
  • Specyficznych cech zdefiniowanych w strukturze Właściwości elementów budynku.
  • Klasyfikacji elementów budynku lub powierzchni pomieszczeń.
  • Parametrów zaimportowanych razem z zewnętrznymi modelami innych branż np. jako parametry IFC.

Rozpoczynając pracę z zestawieniami należy zapoznać się z dostępnymi informacjami na temat parametrów i wielkości elementów budynku. Pełna lista dostępna jest w pomocy programu ARCHICAD w zakładce Parametry elementów (Rys. nr 1)

Rys. 1. Przykładowe opisy parametrów elementów budynku w pomocy programu ARCHICAD dostępnych w zakładce Parametry elementów.

Wszystkie te informacje mogą być w różnorodny sposób wykorzystane w trakcie pracy nad projektem np.:

  • jako kryteria wyszukiwania
  • jako wartości etykiet i opisów w dokumentacji
  • w systemie Właściwości jako elementy wyrażeń do wyliczania innych Właściwości
  • w zestawieniach interaktywnych

W codziennej pracy nad projektem szczególnie istotne jest opanowanie i wykorzystanie zestawień interaktywnych.

Zestawienia interaktywne

Zestawienia w programie ARCHICAD to nie tylko narzędzie do uzyskiwania rzetelnych informacji o elementach modelu 3D, ale również skuteczne narzędzie do wyszukiwania różnego rodzaju błędów.

W zależności od typu zestawienia możliwe są różne poziomy zagłębienia się w dostępne informacje i parametry elementów budynku:

  • Zestawienia elementów pozwalają na wykonywanie zestawień zawierających wszystkie informacje geometryczne, parametry i właściwości elementów. 
O systemie właściwości przeczytasz więcej w artykule „Właściwości elementów budynku”
  • Zestawienia komponentów umożliwiają wykonanie szczegółowych zestawień informacji o wielkościach i parametrach komponentów wchodzących w skład elementów budynku, czyli np. grubościach warstw materiałów lub listy tych materiałów w celu zrobienia specyfikacji struktur warstwowych do projektu.
  • Zestawienia rodzajów wykończeń umożliwiają uszczegółowienie zestawienia o informacje na temat wykończeń elementów budynku.

Definiowanie zestawień

Zagadnienia związane z tworzeniem nowego zestawienia przedstawione zostanie na prostym przykładzie zestawienia powierzchni pomieszczeń w budynku wielorodzinnym.

W przykładzie wykorzystamy podstawowe parametry strefy (Rys. nr 2):

  1. kondygnację, do której jest przypisana, czyli Nazwę kondygnacji macierzystej,
  2. ID elementu, w którym zapisany został numer lokalu mieszkalnego,
  3. numer strefy – wykorzystany do zapisania kolejnego numeru pomieszczenia w mieszkaniu,
  4. powierzchnię – powierzchnię strefy zgodną z jej obrysem.

Rys. 2. Lokalizacja wybranych parametrów w oknie ustawień strefy – opis w tekście.

W przypadku stref należy zwrócić uwagę na różnice w wartościach i sposobie obliczania powierzchni w parametrach Powierzchnia i Obliczona powierzchnia, w którym uwzględnione są między innymi odliczenia powierzchni w zależności od wysokości strefy np. na poddaszu.

Opis okna schematu zestawienia i kolejne kroki w definicji nowego zestawienia zostały przedstawione na poniższym rysunku (Rys. nr 3):

  1. Lista zdefiniowanych zestawień z możliwością ich importu i eksportu.
  2. Kryteria wyboru elementów do zestawień – w tym przypadku wybieramy zgodnie z typem elementu – strefy.
  3. Lista parametrów i właściwości, które mogą być wykorzystane w uszczegóławianiu kryteriów.
  4. Lista pól – kolumn zestawienia. Pola w kolorze niebieskim umożliwiają zmianę wartości parametrów elementów modelu bezpośrednio w zestawieniu, czyli np. zmianę nazwy pomieszczenia.
  5. Dodaj pola – umożliwia wybieranie parametrów z listy parametrów dostępnych dla elementów, które są zestawiane. W zestawieniach można również wykorzystać wszystkie parametry wykorzystywane w skryptach GDL (w przypadku obiektów) lub wartości parametrów IFC np. z zaimportowanego modelu branżowego.
  6. W polach zestawienia można ustawić sposób sortowania (strzałka), włączyć sumowanie wartości (Σ) lub zliczanie ilości (Σ1). Włączenie symbolu flagi umożliwia dodanie sum pośrednich w zestawieniu.

Rys. 3. Definicja schematu zestawienia – opis w tekście

Poszczególne obszary zestawienia mogą być formatowane przy pomocy następujących opcji (Rys. nr 4):

  1. Nazwy pól zdefiniowanych w schemacie mogą być zmienione na dowolne poprzez ręczną edycję tekstu w komórce nagłówka.
  2. Zmiana wymiarów komórek zestawienia, wierszy i kolumn, z możliwością dopasowania do zawartości.
  3. Formatowanie poszczególnych pozycji np. nagłówków lub listy wartości.
  4. Złącz identyczne elementy – pozycje zestawienia mające te same wartości są łączone w jedną a odpowiadające im wartości takie jak np. powierzchnia pomieszczenia są sumowane.
  5. Pokaż tytuł – powtarzające się wartości w wybranej ilości kolumn po lewej stronie mogą być połączone w jeden tytuł.
  6. Elementy związane z wybraną pozycją w zestawieniu mogą być zaznaczone na rzucie lub w modelu 3D.

Rys. 4. Wybrane możliwości formatowania zestawienia – opis w tekście.

Utworzone zestawienie może być zapisane do wybranych formatów np. Excela lub pdf poleceniem w menu Plik > Zachowaj jako …

Szczegółowe zasady definiowania i wykorzystania zestawień opisane są w pomocy programu ARCHICAD. Zakres i zawartość poszczególnych zestawień będą z reguły opisywały wymagania zamawiającego (EIR) a BIM manager sprecyzuje je w planie realizacji BIM (BEP).